Alüminyum kokil döküm öncesinde ergiyik malzemenin çok iyi hazırlanması gerekir. Hazırlama işlemi malzemenin temizlenmesi ile başlar.

Temizleme işlemi; malzeme içerisinde bulunan emprütelerin alınması ve ardından malzeme içerisnde bulunan gazın giderilmesidir. Malzeme temizleme işlemi bittikten sonra ergiyik malzemenin yüzeyine malzeme ile havanın temasını kesecek örtü tozu ile kaplanır. Malzemenin bir süre bekletilerek dinlenmesinin ardından malzeme hazırlanmış olur.

Alüminyum döküme başlamadan önce kokil kalıba da iyi bir şekilde hazırlanmak dökümün kalitesini ve hızınıda aynı orantıda artırır.

Kokil kalıbın hazırlanması ise dökülecek parçanın özelliği ve geometrisine göre ısıtılıp ardından kalıp yüzeyine hem ısı izalasyonu sağlayacak hem de parçanın kalıp içerisinden daha rahat çıkmasını sağlayacak alüminyum kokil boyası ile boyanmasıdır. Kalıp yüzeyini boyarken parça geometrisini göz önününde bulundurarak gerekli olan yerlere daha kalın boya atarak boyama işlemi bitirilir ve döküm işlemine geçilir.

0,1 kg-200 kg arasındaki alüminyum parçalarını alüminyum kokil döküm yöntemiyle üretmek mümkümdür. Kokil döküm, çelik kalıp içine ergimiş  alüminyum metalinin  yerçekimi kuvveti ile dökülerek şekillendirilmesidir.

Kokil döküm uygulaması için ihtiyaç duyulan kalıp alt yapısı;

1-Shell Maça Kalıbı : Parça bütünlüğünü desteklemek amacı ve parçanın dış yada iç figürlerini istenilen geometride oluşturabilmek için kullanılır.

Genellikle sfero ve ya alaşımlı çelik malzemeden üretilir. Shell Maça yapımı için maça kumuna ve maça presine ihtiyaç duyulur. Oluşturulan shell maçalar döküm öncesi parçanın şekillendiği kokil kalıp içine yerleştirlir.

2-Kokil Kalıp (Çelik Kalıp) : Parçanın şekillendiği ana üretim kalıbıdır. Kokil kalıplar özel bir konstürüksiyon içinde hidrolik-pnömatik yada manuel sistemlerle desteklenmektedir.

Genellikle pik ve özel alaşımlı çeliklerle üretimi gerçekleştirilir. Her parçaya özgü kokil kalıp tasarımı ve konstrüksiyonunun yapılması gerekir, bazı parçalarda universal sistemler kullanılmaktadır.

Kokil kalıp tasarımlarında genel kalıp kuralları, kalıp tasarım simülasyonları ve tecrübeye ihtiyaç duyulmaktadır.

Alüminyum döküm sistemleri arasında, kum döküm, kokil döküm, metal enjeksiyon döküm, alçak basınç döküm olmak üzere dört farklı döküm dökme kabiliyeti bulunmaktadır.

KUM DÖKÜM : Çok fazla yaygın kullanılan döküm sistemidir. Bu tür dökümleri yapmak için önceden hazırlanmış bentonit karıştırlmış kum kullanılmaktadır. Döküm yapabilmek için yapılacak olan malzemenin ahşap yada araldite çekilmiş modelinin olması gerekir. Yapılacak olan ürün eğer maçalı ise maça sandığının da yapılıp modelin derecesi de yapıldıktan sonra döküme hazır hale getirilmiş olur. Daha çok kilolu ve diğer döküm sistemlerine uygun olmayan, adet olarak az olan ürünler için kullanılması tavsiye edilir. İşçiliğin ve emeğin yoğun olduğu bu döküm sistemi diğer döküm sistemlerine göre daha az adetli, yüzey kalitesi düşük, mikro-makro prozitesi diğerlerine göre yüksek ve sertliği 40-45 Br çıkmaktadır.

KOKİL DÖKÜM : Ülkemizde çok fazla yaygın olarak kullanılmayan bir döküm sistemidir. Bu tür dökümleri yapabilmek için çok fazla tecrübe ve teknolojiye ihtiyac duyulmaktadır. Kokil döküm sisteminde en önemli şey kalıpdır. Yapılacak işin kalıbı tam bir teknoloji ile simile edilip yapılmalıdır. Aksi taktirde sonuç devamlı başarısızlıkla sonuçlanacaktır. Döküm yöntemi ve sistemi olarak çok fazla tercih edilmelidir. Yapılacak olan parçanın maçası var ise ayrıca şhell maça kalıbında yapılması gerekir. Kum döküme göre kalıp maliyetlerinin yüksek olduğu fakat işçilik ve emeğin kum döküme göre yoğun olmadığı parça birim fiyatlarının da uygun olduğu bir döküm yöntemidir. Yüzey kalitesi iyi, mikro-makro prozitenin çok az olduğuve sertliği 50-55 Br olan bu yöntem çekme-basma, akma dayanımı, uzama ve kopması döküm sistemlerinin içinde en iyi olandır.

ENJEKSİYON DÖKÜM : Çok fazla yaygın olarak kullanılan döküm sistemidir. Yüksek adetli parçalar için daha çok tercih edilir, kalıp maliyetleri diğerlerine göre çok yüksektir. Birim fiyatları daha uygundur. Sertliği 70Br kadar çıkar özel parçalar için uygun değildir.

ALÇAK BASINÇ DÖKÜM : Diğer döküm yöntemlerine göre daha özel bir döküm sistemidir. Daha çok sıfır prozite isteyen parçalar için kullanılır. Baskının yapıldığı makinası özeldir. Kalıp maliyetleri diğer döküm yöntemlerinin nerdeyse iki-üç katıdır. Baskının yapılacağı makinada çok maliyetlidir. Çok özel parçalar hariç tercih edilmemektedir.

Kokil döküm, yüksek basınç altında erimiş metalin kalıp boşluğunda sıkıştırılarak şekle girmesiyle olan metal döküm işlemine kokil döküm denir. Kalıp boşluğu, şeklini içine işlenmiş ve enjeksiyon kalıba benzer olan iki sertleştirilmiş takım çeliğinden alır. Genellikle kokil döküm demir dışı metaller, özellikle çinko, bakır, alüminyum, magnezyum, kurşun, kalay ve kurşun ve kalay bazlı alaşımlarla yapılır.

KOKİL DÖKÜM

Kokil döküm, farklı alaşımlar ile geniş bir yelpazede üretim için idealdir. Döküm, üstün mekanik özellikler ve geliştirilmiş işlenebilirlik elde etmek için ısıya tabi tutulur. Dökme demir çelik çekirdek ile mükemmel bi tekrarlanalabilirlik elde edilir.

KOKİL DÖKÜMÜN AVANTAJLARI

Bu süreç seri üretim için uygundur; boyutsal doğruluk ve yüzey açısından geleneksel kum döküme göre daha kullanışlıdır. Minimum duvar kalınlığı 3,0 mm dökülebilir, istisnai olarak küçük alanlar üzerinde 2mm olabilir.

Alüminyum alaşım döküm aralığı birkaç gram ile 100 kg arasında değişir. Bazı dökümhanelerin kokil döküm ile 300 kg’lık silindir blokları ürettiğine dair raporlar vardır. Parça boyutu ve karmaşıklığı arttıkça kokil döküm süreci daha pahalı olur ve ekonomik olmaz. Aynı zamanda kalıp işleme ve dökümü kalıptan çıkarmak zor olucaktır hem de boyutsal doğruluk, sağlamlık ve katılaşmada azalma olucaktır.

Kokil döküm, kum döküme göre 20% daha fazla mekanik özellikler elde etme kabiliyetine sahiptir. Sistem otomatikleştirilir ve seri üretime bağlanır. İç detaylar içinse kum veya alçı ile çalışılır ve yarı kokil döküm uygulanır.

Alüminyum döküm sektöründe hizmet veren firmamız, 1995 yılı itibariyle Alüminyum Kokil Döküm yöntemini üretim faaliyetleri arasına katmış olup, alüminyum kokil döküm yöntemi ile üretim kalitesini ve hızını arttırarak hizmet verdiği alanları genişletmiştir. Firmamız bünyesinde ortalama 200 adet hazır kokil kalıbı bulunmakla beraber, yine kendi bünyesindeki tam donanımlı kalıphanesiyle özel projeler için özel kalıplar hazırlayan uzman personelimiz kalıp üretim tesisi ile hizmet vermeye hazır bulunmaktadır.

Alüminyum Kokil Döküm Alüminyum Kokil Döküm Alüminyum Kokil Döküm

KOKİL DÖKÜM NEDİR ?

Alüminyum Kokil kalıba döküm, erimiş metali çelikten yapılmış bir kalıba dökerek boşluğu doldurma şeklinde yapılan bir işlemdir. Genellikle çok sayıda ve parça için kullanılmaktadır. Pahalı bir yöntem olmakla birlikte çok sayıda üretim için ekonomiktir. Kalıp tekrar tekrar kullanılabilir. Kalıp malzemesi özel çeliklerden ve dökme demirlerden yapılır. Çıkan ürünün kalitesi kum kalıba döküm ürününden daha iyidir.

İçinde birden çok döküm yapılabilen kalıplara KOKİL KALIP denir. Kokil ismi, kütük çelik üretimi için ergitilmiş çeliklerin içlerine döküldüğü çok kalın kesitli kalıptan almıştır.
Alüminyum Kokil Döküm Alüminyum Kokil Döküm Alüminyum Kokil Döküm

Karmaşık biçimli, boyut toleransları dar ve çok sayıda üretilecek parçalar için tercih edilir. Dökülecek metalin gerektirdiği refrakterliğe sahip olması gereken kalıp malzemesi olarak genellikle özel kalite dökme demir veya çelik kullanılır. Düşük sıcaklıkta eriyen metallerin dökümü için bronz da kullanılmaktadır. Kokil kalıplara demir esaslı malzemelerden 3.000-10.000 adet, alüminyum gibi düşük sıcaklıkta ergiyen malzemelerden ise 100.000 adet kadar parça dökülerek elde edilebilmektedir.

Alüminyum Kokil Döküm Alüminyum Kokil Döküm

Genellikle demir dışı metallerin dökümünde kullanılan kokil döküm yöntemiyle üretilen parçalara örnek olarak; kompresör gövdeleri, hidrolik fren silindirleri, biyel kolları, alüminyum daktilo parçaları ve mutfak eşyaları gösterilebilir.

KOKİL DÖKÜM İŞLEMİ

Bu süreç seri üretim için uygundur; boyutsal doğruluk ve yüzey açısından geleneksel kum döküme göre daha kullanışlıdır. Minimum duvar kalınlığı 3,0 mm dökülebilir, istisnai olarak küçük alanlar üzerinde 2mm olabilir.

Alüminyum alaşım döküm aralığı birkaç gram ile 100 kg arasında değişir. Bazı dökümhanelerin kokil döküm ile 300 kg’lık silindir blokları ürettiğine dair raporlar vardır.

Parça boyutu ve karmaşıklığı arttıkça kokil döküm süreci daha pahalı olur ve ekonomik olmaz. Aynı zamanda kalıp işleme ve dökümü kalıptan çıkarmak zor olucaktır hem de boyutsal doğruluk, sağlamlık ve katılaşmada azalma olucaktır.

Kokil döküm, kum döküme göre 20% daha fazla mekanik özellikler elde etme kabiliyetine sahiptir. Sistem otomatikleştirilir ve seri üretime bağlanır. İç detaylar içinse kum veya alçı ile çalışılır ve yarı kokil döküm uygulanır.

KOKİL KALIPLARIN YARARLARI

  • Kokil kalıplar, diğer kütle işleme yöntemlerine göre daha küçük hata toleranslarıyla, daha kompleks şekiller elde etmemizi sağlar.
  • Başka bir işlemeye gerek olmaksızın, yüksek oranlarda üretim yapılabilir.
  • Bir ürünü daha ince et kalınlığında ve diğer işleme yöntemleriyle elde edilenlerden daha sağlam olarak elde edebiliriz.
  • Kokil dökümle, yüzey kalitesi iyi ve her yönüyle sağlam ürünler elde edilir.
  • İlave bir aparat gerektirmeksizin, küçük toleranslarla, yüzlerce döküm yapılabilir.
  • Değişik sertliklerde, çeşitli yüzeyler elde edilebilir.
  • Elde edilen yüzeyler, diğer birçok işleme türüne göre daha pürüzsüz olur.
  • Parçalar üzerine, şerit ya da ip şeklinde döküm yapılabilir
  • Kokil döküm, özel civata ve saplama gibi ürünleri daha ekonomik elde etmemizi sağlar.
  • Kokil kalıpla döküm için atölyede küçük bir alan yeterlidir.
  • Kokil döküm tek parçadan ibaret olur. Kokil dökümde, kaynatılmış veya iliştirilmiş ayrı parçalar olmaz bundan dolayı da dayanımları, bir araya getirilenlerden daha iyi olur.

KOKİL KALIPLARIN SAKINCALARI

  • Kokil kalıp pahalı olduğundan bu yöntem ancak seri üretimde ekonomiktir.
  • Bu yöntemle her malzeme dökülemez.
  • Genelde küçük parçaların üretimi için uygundur.